H τέχνη χειραγώγησης του πολιτικού συστήματος εγκαινιάστηκε στις ΗΠΑ αλλά πλέον είναι ένα παγκόσμιο φαινόμενο. Πρόκειται για ένα ολοκληρωμένο και διάχυτο μηχανισμό εικόνων και ιδεών που παράγει και ρυθμίζει τον δημόσιο λόγο και τη κοινή γνώμη, χρησιμοποιώντας ως κύριο όπλο το θέαμα.
Ένα θέαμα που καταφέρνει να αφανίζει κάθε ενδιαφέρον για συλλογικότητα και επικοινωνία –περιορίζοντας το άτομο στο υποκείμενό του μπροστά σε βιντεοκάμερες που αποφασίζουν γι' αυτό χωρίς αυτό - από τον τρόπο που θα φάει ή θα ντυθεί μέχρι τον τρόπο που θα σκεφτεί.
Είναι αλήθεια ότι έχουν προυπάρξει άλλοι πολυάριθμοι μηχανισμοί διαμόρφωσης κοινής γνώμης αρκετά πριν τα ΜΜΕ και, κυρίως, τη τηλεόραση. Η διαφορά έγκειται στα εργαλεία που χρησιμοποιούν τα σύγχρονα ΜΜΕ και εκεί δεν υπάρχει μέτρο σύγκρισης. Όπως λέει ο Debord, στην κοινωνία του θεάματος μόνο αυτό που φαίνεται υπάρχει, και τα μεγάλα media έχουν κατά κάποιον τρόπο τον μονοπωλιακό έλεγχο της εικόνας που παρουσιάζεται στον γενικό πληθυσμό.
Γι’ αυτό και ο προεκλογικός λόγος εστιάζει σχεδόν αποκλειστικά στο φαίνεσθαι των υποψηφίων, στον σωστό συγχρονισμό και την κυκλοφορία των εικόνων αυτών που συνδυάζουν το προφίλ με τη προβολή. Κι αυτό έχει τίμημα. Υλικό και ηθικό. Και φυσικά, οι γνώστες του συστήματος το γνωρίζουν καλά και γι’ αυτό διαπραγματεύονται αναλόγως.
Ένα θέαμα που καταφέρνει να αφανίζει κάθε ενδιαφέρον για συλλογικότητα και επικοινωνία –περιορίζοντας το άτομο στο υποκείμενό του μπροστά σε βιντεοκάμερες που αποφασίζουν γι' αυτό χωρίς αυτό - από τον τρόπο που θα φάει ή θα ντυθεί μέχρι τον τρόπο που θα σκεφτεί.
Είναι αλήθεια ότι έχουν προυπάρξει άλλοι πολυάριθμοι μηχανισμοί διαμόρφωσης κοινής γνώμης αρκετά πριν τα ΜΜΕ και, κυρίως, τη τηλεόραση. Η διαφορά έγκειται στα εργαλεία που χρησιμοποιούν τα σύγχρονα ΜΜΕ και εκεί δεν υπάρχει μέτρο σύγκρισης. Όπως λέει ο Debord, στην κοινωνία του θεάματος μόνο αυτό που φαίνεται υπάρχει, και τα μεγάλα media έχουν κατά κάποιον τρόπο τον μονοπωλιακό έλεγχο της εικόνας που παρουσιάζεται στον γενικό πληθυσμό.
Γι’ αυτό και ο προεκλογικός λόγος εστιάζει σχεδόν αποκλειστικά στο φαίνεσθαι των υποψηφίων, στον σωστό συγχρονισμό και την κυκλοφορία των εικόνων αυτών που συνδυάζουν το προφίλ με τη προβολή. Κι αυτό έχει τίμημα. Υλικό και ηθικό. Και φυσικά, οι γνώστες του συστήματος το γνωρίζουν καλά και γι’ αυτό διαπραγματεύονται αναλόγως.
Σας θυμίζει κάτι που τρέχει;
Επομένως, οι πολιτικοί λειτουργούν ή τους λειτουργούν ως διασημότητες και οι πολιτικές εκστρατείες ως διαφημίσεις. Ο πολιτικός λόγος είναι ‘μπαράζ’ αντεγκλήσεων και η πολιτική συμμετοχή περιορίζεται σε αναλώσιμο είδος.
Είναι τόσο πρόσφατα όλα αυτά. Από την εποχή που ο Hobbes αντιλήφθηκε ότι για αποτελεσματική κυριάρχηση «το Πάθος στο οποίο πρέπει να υπολογίζει κανείς είναι ο Φόβος». Γι’ αυτό και το θέαμα, μολονότι, μοιάζει απολαυστικό και αθώο, δημιουργεί ‘πρότυπα’ και προκαταλήψεις και, καταφέρνει να δημιουργεί χειροκροτητές, μιμητές αλλά το κυριότερο- φοβισμένους ανθρώπους που δεν μπορούν να ορθώσουν το ανάστημά τους.
Το θέαμα του μικρού αλλά συχνού τίποτα τείνει να γίνει εθισμός που μας κοιτάει από τη κλειδαρότρυπα…
Επομένως, οι πολιτικοί λειτουργούν ή τους λειτουργούν ως διασημότητες και οι πολιτικές εκστρατείες ως διαφημίσεις. Ο πολιτικός λόγος είναι ‘μπαράζ’ αντεγκλήσεων και η πολιτική συμμετοχή περιορίζεται σε αναλώσιμο είδος.
Είναι τόσο πρόσφατα όλα αυτά. Από την εποχή που ο Hobbes αντιλήφθηκε ότι για αποτελεσματική κυριάρχηση «το Πάθος στο οποίο πρέπει να υπολογίζει κανείς είναι ο Φόβος». Γι’ αυτό και το θέαμα, μολονότι, μοιάζει απολαυστικό και αθώο, δημιουργεί ‘πρότυπα’ και προκαταλήψεις και, καταφέρνει να δημιουργεί χειροκροτητές, μιμητές αλλά το κυριότερο- φοβισμένους ανθρώπους που δεν μπορούν να ορθώσουν το ανάστημά τους.
Το θέαμα του μικρού αλλά συχνού τίποτα τείνει να γίνει εθισμός που μας κοιτάει από τη κλειδαρότρυπα…